Verskil tüsken versys van "Grunnegs (grammoatiek)"

787 bytes toegevoegd ,  13 jaar geleden
geen bewarkingssamenvatting
|}
 
=== Hulpwaarkwoorden ===
In t Grunnegs wordt, net as in de maiste andere Leegsaksische dialekten, t hulpwaarkwoord aachteraan in de zin zet.
 
:'''Nederlaands''': Zeg maar dat wij niet willen komen.
 
=== LidwoordVoltoeid dailwoord ===
In t Grunnegs kin t voltoeid dailwoord op twij wiezen môkt worden:
 
=== wieze 1 ===
Deur n voltoeide tied te môken in kombinoatsie mit n vörm van hebben of wezen. Bieveurbeeld: "ik heb fietst".
 
=== wieze 2 ===
Deur t haile waarkwoord te nemen mit de voltoeide tied van "doun" en n vörm van "hebben". Bieveurbeeld: "ik heb fietsen doan". Dit wordt allìnd broekt as de beschreven gebeurtenis nait laank leden stee von. De zin "ik heb fietsen doan" wordt ien t Nederlaands den ook vertoald as "ik heb zojuist gefietst". t Kin ook broekt worden as doarveur n aander gebeurtenis beschreven wordt en dat de gebeurtenis tin opzicht van de dij veurege gebeurtenis nait laank leden is, bieveurbeeld: "wie hebben guster om 1 uur swommen en om twaalf uur nog even fietsen doan".
 
== Lidwoord ==
In t Grunnegs worden de twee lidwoorden ''de'' en ''(he)t'' bruukt. Net zo as in t Nederlaands is ''de'' veur manleke en vraauwleke woorden en ''het'' veur onzaaidege woorden. ''Het'' wordt voak ofkört tot '''t''.
 
Ook summege bievougelke noamwoorden worden nog mit -sk schreven. In ploatsnoamen woar t woord ''fries'' of ''vries'' in veurkomt, mit as aachtergrond n geschiednis dat te doun het mit Fraislaand, den wordt ''fries'' of ''vries'' mit ''fraisk'' of ''vraisk'' vertoald. t Twìntse ploatske ''Vriezenveen'' wordt den ook vertoald mit ''Vraiskenveen'' en de ploats ''Frieschepalen'' bie De Wilp over de grìns wordt vertoald mit ''Fraiskepoalen''.
 
=== Extroa klinker ===
In tegenstellen tot t Nederlaands, kommt der allend bie de ik-vörm n extroa klinker in n waarkwoord as "lopen". Asmis wordt dizze extroa klinker ook wel votlôten. Dus wordt de vervougen van lopen:
 
Bie lastege waarkwoorden as ''wonen'' en ''hopen'' wordt der bie de enkelvoldege vörms ook n extroa klinker touvougd.
 
=== Meervold ===
In t Grunnegs wordt, net as in t Nederlaands, t meervold vörmd deur de letters -(e)n en -s. Noast dizze twij vörms binnen der ook oetzönderns dij n apaart meervold hebben. Veurbeelden binnen:
 
|}
 
=== Ofkörtens ===
==== Bievougelke en zölfstandege noamwoorden ====
In t Grunnegs kin in de maiste gevaaln n zölfstandeg noamwoord aachter n bievougelk noamwoord votvalen. In stee doarvan wordt der n ''-(en)t'' aachter t bievougelk noamwoord plakt. Dit kin allend bruukt worden as de andere spreker wait woar t om gaait. Dit kin aans allend bie meervold of n keuze oet meerdere dingen. Veurbeeld:
 
Anonyme gebruker