Heufdmenu losdoon
t Natsionoale motto van Luxembörg ien t Luxembörgs: Mir wolle bleiwe wat mir sin
Mìnsken worden ien t gebaauw van de Road van de Europese Unie ien Brussel, tiedens de Luxembörgse veurzitterschop ien 2005 begrout ien t Luxembörgs

t Luxembörgs (aigen noam: Lëtzebuergesch, IPA: [ˈlətsəbuɐjəʃ]) is n Middelduutse toal dij veurnoamelk sproken wordt ien t Groothaartogdom Luxembörg. Doarnoast wordt t ook nog sproken ien Belgie rond Sankt-Vith (Zënt-Vaït) en rond Oarlen (Arel), ien n leutje dail van Duutslaand ien t westelke Aifel, rond Bitbörg (Béibreg), ien n stukje van Fraankriek ien t noorden van Lotheerns, rond Thionville (Diddenuewen) en immigraantengemainschoppen ien nije wereld.

Luxembörgs is n Mouzelfraankisch (Duuts) dialekt, dat deur de ienheemse bevôlken van t Groothaartogdom Luxembörg ien t doagelks leven broekt wordt en deur n groot dail van de boetenlaanders ien Luxembörg verstoan wordt, t is dan ook de hoestoal van tachteg perzìnt van de Luxembörgse bevôlken. t Luxembörgs wordt in totoal sproken deur sikkom 300.000 mìnsken.

Deur de slechte herinnerns aan de Duutse bezètten ien Twijde Wereldkraig vinden veul Luxembörgers t nait zo pretteg as boetenlaanders heur omgaangstoal n Duuts dialekt nuimen. Zee stoan der op dat Luxembörgs as n apaarte toal zain worden mout. Nou binnen de verschillen mit t Hoogduuts ienderdoad zo groot dat aine dij allìnd Hoogduuts kìn (grode) muite het om t Luxembörgs tou verstoan. Aan de aandere kaant binnen de verschillen tussen Luxembörgs en Hoogduuts minder groot as tuzzen bieveurbeeld t Nederlaands (Nederduuts) en Duuts (Hoogduuts).

Toalkundege aspektenBewarken

t Luxembörgs is n Middelduutse en doarmit ook Hoogduutse variëteit van Fraankische stam. Om t tou onderschaiden van aandere Fraankische variëteiten wordt t deur toalkundegen wel 'Mouzelfraankisch' nuimd.

n Poar woordenBewarken

LUXEMBÖRGS GRÖNNEGS
moien moi (bie t ontvaangst)
äddi moi (bie t vortgoan)
wann ech gelift aseblieft
merci bedaankt
Lëtzebuerg Luxembörg
jo joa
neen nee

Fraanse invloudBewarken

FRAANS LUXEMBÖRGS GRÖNNEGS
billet Billjee koartje
saucisse Zossiss worst(je)
prison Prisong gevaangenis
valise Wallis kovver
pompiers Pompjeeën braandweer
merci beaucoup villmools merci haartelk bedaankt
Indo-europääske talen > germaanske talen >
noordgermaanske talen: westgermaanske talen: oustgermaanske talen:
däänsk | färöösk | noorsk | norn* | sweedsk | yslandsk afrikaansk | düütsk | engelsk | freesk | jiddisj | limbörgsk | luxembörgsk | neaderlandsk | sassisk | skotsk | wilmesauersk** burgondisk* | gotisk* | vandålsk* | krimgotisk*
* = uutstorven taal       ** = mid uutstarven bedreigd