Europeesk handväst vöär streaktalen of minderheidstalen

Et europeesk handväst vöär streaktalen of minderheidstalen of et europeesk handväst vöär streakspråken of minderheidsspråken (Engels: European Charter for Regional or Minority Languages) is een verdrag dat up 25 juni 1992 döär et Komitee van Ministers van de Råd van Europa vastesteld wördden en up 1 määrt 1998 in warking is etreaden. Et dool van et handväst is an de eyne kante de beskarming en bevordering van streaktalen en minderheidstalen as bedreigd underdeyl van et europeesk kultureel arvgood en an de andere kante spreakers van streaktalen of minderheidstalen de möägelikheid te beden disse talen in sowel et oapenbåre as persoonlike leaven te gebrüken.

Erkenning van streaktalen in NeaderlandBewarken

In 1996 hevt de neaderlandske oaverheid et neadersassisk upegeaven under deyl II van et handväst. Ouk binnnen et jiddisj en romani as neet-territoriale talen erkend. Et freesk wördden erkend volgens deel III, wårdöär et byvöärbeald in oaverheidsgeskrivten gebrüked wörden mag. Et limbörgsk wörden in 1997 asnoch erkend as streaktaal.

Een versöök üm et seywsk erkend te krygen as neaderlands veerde streaktaal hevt minister van Binnenlandske Saken Johan Remkes in 2004 afeweasen, ümdat et seywsk historisk eseen een dialekt van et neaderlandsk is. [1] Et neadersassisk hevt dårinteagen, undanks groute invlöden up en van et hollandsk/neaderlandsk, syn eigen untstånsgeskydenisse.

Hougere erkenning van et neadersassiskBewarken

De Streektaal-Organisatie in het Nedersaksisch Taalgebied (SONT) hevt in september 2006 namens de provinsys mid neadersassisktalige inwunners een petity by de landelike oaverheid ineleaverd üm deyl III van et handväst ouk up et neadersassisk van topassinge te maken.

Et tydskrivt Onze Taal skreyv in september 2007 dat ståtssekretaris van Binnenlandske Saken Ank Bijleveld espröäken hevt mid de grönningske edeputeerde Hans Gerritsen. Üüt et gesprek bleyk dat et neadersassisk kans makede üm volgens deyl III van et handväst erkend te wörden. Mär et ministery van Binnenlandske Saken wol dat disse provinsys eyrst een antal saken undersöchten. Der most üüteprakkeseerd wörden ho een hougere erkenning vöär et neadersassisk kun warken sunder dat de ryksoaverheid der an te passe kwam, en ho se de burokraty kunden beparken.

In 2012 hevt de minister van Binnenlandske Saken Liesbeth Spies anegeaven dat et neadersassisk neet erkend sol wörden under deyl III van et handväst, üm readen dat et te düür sol wörden üm et under dit deyl erkend te krygen. De provinyes gavven an hyr geen genoggen mead te neamen en döär te blyven stryden.

Up 10 oktober 2018 underteykende de noordoustelike provinsys van Neaderland et 'konvenant neadersassisk', dat as anvülling deent up et europeesk handväst vöär streaktalen en minderheidstalen, de gedachte derachter is et bevorderen van et gebrüük van de taal. Et konvenant specificeert een antal saken wat düdeliker, mär der künnen geen bykummende rechten an wörden untleynd, wat inholdt dat et noch altyd erkend is under deyl II van et europeesk handväst vöär streaktalen en minderheidstalen.

Underteykeningen en ratifikatys per landBewarken

De stand van de bekrachtiging en underteykening up 1 jannewaori 2011 (bron: [2]). De sküünedrukkede namen binnen enkeld erkend under deyl II van et handväst.

Land Underteykening Ratifikaty Ingangsdatum Erkende talen
Albanie        
Andorra        
Armenie 11-05-2001 25-01-2002 01-05-2002 assyrisk, gryksk, kurdisk*, russisk
Azerbaidjan 21-12-2001      
Belgie        
Bosnie en Hercegovina 07-09-2005 21-09-2010 01-01-2011 albaneesk, düütsk, hungaarks, italiaansk, jiddisj, ladino, macedonisk, montenegrynsk, poolsk, romani, rumäänsk, ruteensk, sloveensk, slowaaksk, tsjechisck, türksk, ukrainsk
Bülgarie        
Cyprus 12-11-1992 26-08-2002 01-12-2002 armeensk, cypriotisk arabisk
Dänemarken 05-11-1992 08-09-2000 01-01-2001 düütsk
Düütskland 05-11-1992 16-09-1998 01-01-1999 däänsk, neadersassisk, neadersorbisk, noordfreesk, romani, saterfreesk, uppersorbisk
Estland        
Finland 05-11-1992 09-11-1994 01-03-1998 romani, samisk, sweedsk
Frankryk 07-05-1999      
Georgie        
Grykenland        
Hungarie 05-11-1992 26-04-1995 01-03-1998 düütsk, kroatisk, rumäänsk, servisk, sloveensk, slowaaksk
Italie 27-06-2000      
Kroatie 05-11-1997 05-11-1997 01-03-1998 hungaarsk, italiaansk, ruteensk, servisk, slowaaksk, tsjechisk, ukrainsk
Letland        
Liechtenstein 05-11-1992 18-11-1997 01-03-1998 geen te erkennen talen anweasig
Litauen        
Luxembörg 05-11-1992 22-06-2005 01-10-2005 geen te erkennen talen anweasig
Malta 05-11-1992      
Moldavie 11-07-2002      
Monako        
Montenegro 22-03-2005 15-02-2006 06-06-2006 albaneesk, kroatisk, romani
Neaderland 05-11-1992 02-05-1996 01-03-1998 freesk, jiddisj, limbörgsk, neadersassisk, romani
Noordmacedonie 25-07-1996      
Noorweagen 05-11-1992 10-11-1993 01-03-1998 samisk
Oustenryk 05-11-1992 28-06-2001 01-10-2001 hungaarsk, kroatisk*, romani, sloveensk, slowaaksk, tsjechisk
Polen 12-05-2003 12-02-2009 01-06-2009 armeensk, düütsk, hebreywsk, jiddisj, karaitisk, kasjubisk, litausk, romani, russisk, ruteensk, slowaaksk, tataarsk, tsjechisk, ukrainsk, witrussisk
Portugal        
Rumänie 17-07-1995 29-01-2008 01-05-2008 albaneesk, armeensk, bülgaarsk, düütsk, gryksk, hungaarsk, italiaansk, jiddisj, kroatisk, macedonisk, poolsk, romani, russisk, ruteensk, servisk, slowaaksk, tataarsk, tsjechisk, türksk, ukrainsk
Rusland 10-05-2001      
San Marino        
Servie 22-03-2005 15-02-2006 01-06-2006 albaneesk, bosnisk, bülgaarsk, hungaarsk, kroatisk, romani, rumäänsk, ruteensk, slowaaksk, ukrainsk
Slovenie 03-07-1997 04-10-2000 01-01-2001 hungaarsk, italiaansk, romani
Slowakie 20-02-2001 05-09-2001 01-01-2002 bülgaarsk, düütsk, hungaarsk, kroatisk, poolsk, romani, ruteensk, tsjechisk, ukrainsk
Spanje 05-11-1992 09-04-2001 01-08-2001 baskisk, galicisk, katalaansk
Sweden 09-02-2000 09-02-2000 01-06-2000 finsk, jiddisj, romani, samisk, tornedalfinsk
Switserland 08-10-1993 23-12-1997 01-04-1998 italiaansk, retoromaansk
Tsjechie 09-11-2000 15-11-2006 01-03-2007 düütsk, poolsk, romani, slowaaksk
Türkie        
Ukraine 02-05-1996 19-09-2005 01-01-2006 bülgaarsk, düütsk, gagauzisk, gryksk, hungaarsj, jiddisj, krimtataarsk, moldavisk, poolsk, rumäänsk, russisk, slowaaksk, witrussisk
Vereynigd Koaningryk 02-03-2000 27-03-2001 01-07-2001 kornisk, kymrisk (Welsh), manx-gaelisk, skotsk en Ulster-skotsk, skots-gaelisk, yrsk-gaelisk
Yrland        
Ysland 07-05-1999      

Üütgånde verwysingBewarken

ReferensysBewarken

  1. http://www.vandale.nl/nieuws/taalnieuws/72978
  2. Råd van Europa
  Dit artikel is eskreaven in et westveluwsk, in de Nysassiske Skryvwyse.